الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
301
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
دختران خدا مىپنداشتند ، و شايد مسيحيان اين عقيده را از مشركان پيشين گرفته بودند ، به هر حال از آنجا كه فرزند از نظر ذات و حقيقت ، بخشى از پدر است ، براى فرشتگان يا حضرت مسيح و غير او ، سهمى از الوهيت قائل بودند و اين از روشنترين مظاهر شرك است . سپس به بيان دليل بر نفى شرك پرداخته چنين مىگويد : « اگر خداوند شريكى مىداشت و آلهه متعدد در جهان هستى حكومت مىكرد هر يك از اين خدايان مخلوقات خاص خود را در پنجه تدبير و اداره خويش قرار مىداد » ( و طبعا هر بخشى از عالم با نظام خاصى اداره مىشد و اين با وحدت نظامى كه بر آن حاكم مىبينيم سازگار نيست ) ( * ( إِذاً لَذَهَبَ كُلُّ إِله بِما خَلَقَ ) * ) . « بعلاوه هر يك از اين خدايان براى گسترش قلمرو حكومت خود سعى داشتند بر ديگرى تفوق جويند » و اين خود سبب ديگرى براى از هم گسيختگى نظام جهان مىشد ( * ( وَلَعَلا بَعْضُهُمْ عَلى بَعْضٍ ) * ) . و در پايان آيه به عنوان يك نتيجه گيرى كلى مىفرمايد : « منزه است خدا از توصيفى كه آنها مىكنند » ( * ( سُبْحانَ اللَّه عَمَّا يَصِفُونَ ) * ) . عصاره اين سخن اين است كه ما به خوبى مشاهده مىكنيم كه نظام واحدى بر پهنه هستى حكومت مىكند ، قوانين حاكم بر اين جهان در زمين و آسمان همه يكسان است ، نواميسى كه بر يك ذره فوق العاده كوچك اتم حكمفرما است بر منظومه شمسى و منظومههاى عظيم ديگر نيز حاكم است ، و به گفته دانشمندان اگر يك اتم را بزرگ كنيم شكل منظومه شمسى را به خود مىگيرد ، و اگر به عكس منظومه شمسى را كوچك كنيم به صورت يك اتم در مىآيد . مطالعاتى كه صاحبنظران در علوم مختلف با وسائل جديد درباره جهانهاى دور دست كردهاند نيز همه حاكى از وحدت نظام كلى جهان است ، اين از يك سو . از سوى ديگر لازمه « تعدد » هميشه نوعى « تباين » است ، چرا كه اگر دو